Gefiller vum Kapitalismus (2/8): Gefiller op der Aarbecht a Gefiller als Aarbecht

Gefiller op der Aarbecht a Gefiller als Aarbecht

Gefiller sinn net just en Bewosst¬≠sinn¬≠sin¬≠halt, dee bio¬≠lo¬≠gesch a phy¬≠sio¬≠lo¬≠gesch Pro¬≠zes¬≠ser vum Ner¬≠ve¬≠sys¬≠tem spi¬≠gelt. Gefiller sinn net ein¬≠fach eppes wat ons Nerve sekre¬≠t√©iere. Gefiller, ganz tri¬≠vial gesot, si fir d‚Äė√©ischt emol eppes wat m√§r fillen. An anere Wie¬≠der : Gefiller maa¬≠chen en wee¬≠sent¬≠le¬≠chen Deel vun eiser sub¬≠jek¬≠ti¬≠ver Erfa¬≠rung vun der Welt a vun dee¬≠nen anere M√ęn¬≠schen aus. Gefiller geh√©ie¬≠ren zu dee¬≠nen Zoust√§nn, an deem mer eis befan¬≠nen, an d√©i eis an onsem Den¬≠ken an Han¬≠de¬≠len am Grond aus¬≠maa¬≠chen. Si sinn net eppes wat emol nie¬≠we¬≠laan¬≠scht zum Bewosst¬≠sinn dob√§i kom¬≠men, a dat een och k√©int w√§sch loossen. 

An deem S√ęnn kann een un eng rezent Defi¬≠ni¬≠tioun vum ame¬≠ri¬≠ka¬≠nesche Sozio¬≠log Nor¬≠man Den¬≠zin den¬≠ken, d√©i weist w√©i kom¬≠pli¬≠z√©iert Gefiller eigent¬≠lech sinn :

En Gefill ass eng gelief¬≠ten, gegleefte, situ√©iert an z√§it¬≠lech ver¬≠kier¬≠pert Erfa¬≠rung, d√©i duerch den Bewosst¬≠sinns-Stroum vu enger Per¬≠soun astraalt, an hirem Kier¬≠per gefillt g√ętt, duerch hire Kier¬≠per leeft, an d√©i d‚ÄėPersoun an hir Matm√ęnsche w√§rend hirem Lie¬≠wens¬≠pro¬≠zess an eng nei an trans¬≠for¬≠m√©iert Rea¬≠li¬≠t√©it andauche loos¬≠sen ‚Äď d‚ÄėRealit√©it vun enger Welt d√©i duerch emo¬≠tio¬≠nal Erfa¬≠rung consti¬≠tu√©iert g√ętt. 

Gefiller sinn also en Deel vun onser Erfa¬≠rung vun der Welt un vun onsem Rap¬≠port mat anere M√ęn¬≠schen. An dat ass eppes ganz anes¬≠cht w√©i eng phy¬≠sio¬≠lo¬≠gesch Akti¬≠vi¬≠t√©it vun e puer Neu¬≠ro¬≠nen, Neu¬≠ro¬≠trans¬≠mit¬≠te¬≠ren an Hor¬≠mo¬≠nen. Gefiller geh√©ie¬≠ren zur Erfa¬≠rung sel¬≠wer vun eisem An-der-Welt sinn. 

Dob√§i k√ęnnt dann nach, dat an der Welt, wou d‚ÄėGefiller sech situ√©ie¬≠ren, si och ver¬≠schidde Bedei¬≠tun¬≠gen hunn a ver¬≠schidde psy¬≠chesch a gesell¬≠schaft¬≠lech Funk¬≠tiou¬≠nen erf√ęl¬≠len. Gefiller hunn, an anere Wie¬≠der och eng Ges¬≠chicht, si geh√©ie¬≠ren zu enger gew√ęs¬≠ser Gesellschaftsform. 

Wa fir den Achilles aus dem Homer sen¬≠ger Illiad d‚ÄėRoserei dat ass, wat hien iwwerm√ęn¬≠schlech a gott√§hn¬≠lech m√©cht, dann w√§r eng solch Wut fir eis haut iwwe¬≠rhaapt n√§i¬≠scht heldenhaftes. 

M√§r g√©ife √©ich¬≠ter beim H√§r Achilles eng Wuts¬≠t√©ie¬≠rung oder, w√©i et w√ęs¬≠sen¬≠schaft¬≠lech hees¬≠cht, eng ‚ÄěSt√©ie¬≠rung mat inter¬≠mit¬≠t√©ie¬≠rend optrie¬≠den¬≠der Reiz¬≠bar¬≠keet‚Äú, nom Code ICD 10 (F63.8) vun der Welt¬≠ge¬≠sond¬≠heet¬≠sor¬≠ga¬≠ni¬≠sa¬≠tioun, diag¬≠nos¬≠ti¬≠z√©ie¬≠ren. Et g√ętt also eng Welt t√ęscht engem Gefill am 8. oder 7. Joe¬≠rhon¬≠nert virun eiser Z√§i¬≠trech¬≠nung, an dem schein¬≠bar ‚Äěn√§mm¬≠lech¬≠ten‚Äú Gefill haut.

Dofir ass et dann och m√©i¬≠glech ze wei¬≠sen, w√©i di rezent Ges¬≠chichtsw√ęs¬≠sen¬≠schaft, Sozio¬≠lo¬≠gie an Anthro¬≠po¬≠lo¬≠gie dat maa¬≠chen, datt Gefiller an der Z√§it vum hai¬≠te¬≠gen Kapi¬≠ta¬≠lis¬≠mus eppes ganz anes¬≠cht duers¬≠tel¬≠len, vum dat wat se etwa am fr√©ie Kapi¬≠ta¬≠lis¬≠mus, oder nach vir¬≠drun, an der Feu¬≠da¬≠lis¬≠mus waren. Ver¬≠loosse mer awer elo di all¬≠ge¬≠meng theo¬≠re¬≠tesch Reflexioun iwwert Gefiller, a kucke mer ons d√ęs √Ąnne¬≠run¬≠gen an kon¬≠kre¬≠ten Detail un.

D√©i √©ischt Ana¬≠lyse vum Zesum¬≠men¬≠hang t√ęscht der Aar¬≠becht am Kapi¬≠ta¬≠lis¬≠mus, an de Gefiller, sta¬≠men aus den Uf√§ng vun der Sozio¬≠lo¬≠gie, d√©i als nei Dis¬≠zi¬≠plin am Enn vum 19. Joe¬≠rhon¬≠nert gebuer gouf. 

Vum d√§itsche Sozio¬≠log Max Weber staamt d‚ÄėTheorie vun der Ratio¬≠na¬≠li¬≠s√©ie¬≠rung. Op d‚ÄėGefiller bezunn hees¬≠cht Ratio¬≠na¬≠li¬≠s√©ie¬≠rung nom Max Weber d‚Äė‚ÄúAusschaltung vun allen reng per¬≠s√©in¬≠le¬≠chen Emp¬≠fin¬≠dung¬≠se¬≠le¬≠men¬≠ter.‚Äú D√ęs Aus¬≠schalte vu per¬≠s√©in¬≠leche Gefiller, an d‚ÄėKonzentr√©ieren op eng reng ins¬≠tru¬≠men¬≠tal Ratio¬≠na¬≠li¬≠t√©it, cha¬≠rak¬≠te¬≠ri¬≠s√©iert d‚ÄėKultur vum moderne Kapitalismus. 

√Ąnlech Iwwer¬≠leeunge f√ęnnt een och bei den Sozio¬≠loge Georg Sim¬≠mel an Nor¬≠bert Elias. Nom Sim¬≠mel f√©ie¬≠ren d√©i kom¬≠plex Aus¬≠tau¬≠sch¬≠pro¬≠zes¬≠ser vum Kapi¬≠ta¬≠lis¬≠mus nout¬≠wen¬≠neg zu enger offlaache vum Gefills¬≠lie¬≠wen. An och den Elias huet nach an den 40er Jore geduecht dat d‚ÄėAusbreedung vum Kapi¬≠ta¬≠lis¬≠mus mat der Verst√§er¬≠kung vun der Affekt¬≠kon¬≠troll zesumme geet. 

Di all¬≠ge¬≠meng Linn vun d√ęse ges¬≠chicht¬≠lech-gesell¬≠schaft¬≠le¬≠chen Ana¬≠ly¬≠sen war also, dat d‚ÄėKultur vum Kapi¬≠ta¬≠lis¬≠mus eng gefills¬≠kal Kul¬≠tur ass. Hei geet et net dr√ęm eppes ze emp¬≠fan¬≠nen, oder ze erlie¬≠wen, m√§ di bes¬≠cht M√ęt¬≠te¬≠len aus¬≠ze¬≠den¬≠ken an ze gebrau¬≠chen, d√©i een fir deen een¬≠ze¬≠gen Zweck vun der kapi¬≠ta¬≠lis¬≠tes¬≠cher Pro¬≠duk¬≠tioun ‚Äď d‚ÄėKapitalakkumulatioun ‚Äď nout¬≠wen¬≠neg sinn. Gefiller w√§i¬≠chen hei der ins¬≠tru¬≠men¬≠tel¬≠ler Ver¬≠nonft : dat hees¬≠cht engem Den¬≠ken dat sech aus¬≠schliiss¬≠lech √ęm di wierk¬≠saam¬≠st an b√ęl¬≠leg¬≠st Method k√ęm¬≠mert, Geld ze maachen.

Nun ass awer dir ame¬≠ri¬≠ka¬≠nes¬≠cher Sozio¬≠lo¬≠gin Arlie Rus¬≠sell Hoch¬≠schild an den 90er Joren eppes bei hire Stu¬≠die vun den ame¬≠ri¬≠ka¬≠nesche Fluch¬≠be¬≠glee¬≠der, vun den Ste¬≠war¬≠des¬≠sen an den Ste¬≠war¬≠den, opge¬≠fall, dat genau de Contraire weist. 

Bei der Aus¬≠bil¬≠dung vun de Fluch¬≠be¬≠glee¬≠der gou¬≠fen d√ęs vun den Flu¬≠ch¬≠kom¬≠pa¬≠nien √ęmmer er√ęm drop hige¬≠wi¬≠sen, si sol¬≠len den Client√ę laa¬≠chen, w√©i wann se et wierk¬≠lech menge g√©ifen. 

Fir de Fluch¬≠be¬≠glee¬≠der ass Laa¬≠chen en Deel vun hirer Aar¬≠becht, en Deel dee se ver¬≠laangt hiren Ech an hir Emo¬≠tiou¬≠nen ze koor¬≠di¬≠n√©ie¬≠ren, sou datt d‚ÄôAar¬≠becht liicht sch√©ngt. Wei¬≠sen datt Freed Ustren¬≠gung kascht m√©cht d‚ÄôAar¬≠becht schlecht. Et ass och Deel vun der Aar¬≠becht fir Mid¬≠deg¬≠keet a Reiz¬≠bar¬≠keet ze vers¬≠top¬≠pen, soss g√©if d‚ÄôAar¬≠becht sech op eng falsch Man√©ier wei¬≠sen an d‚ÄôPro¬≠dukt ‚Äď Pas¬≠sa¬≠g√©ier¬≠ze¬≠frid¬≠den¬≠heet ‚Äď g√©if bes¬≠chie¬≠degt ginn. Well et m√©i ein¬≠fach ass Mid¬≠deg¬≠keet an Irri¬≠ta¬≠tiou¬≠nen ze ver¬≠de¬≠cken wa se kom¬≠plett evi¬≠t√©iert k√ęnne ginn, op d‚Äômannst fir kuerz Per¬≠io¬≠den, fuer¬≠dert d√ęs Ustren¬≠gung emo¬≠tio¬≠nal Aarbecht. 

(Hoch¬≠schild, A. R. (2012). The Mana¬≠ged Heart : Com¬≠mer¬≠cia¬≠li¬≠za¬≠tion of Human Fee¬≠ling. Uni¬≠ver¬≠si¬≠ty of Cali¬≠for¬≠nia Press.)

Nieft der kier¬≠per¬≠le¬≠cher Aar¬≠becht, an nieft den kier¬≠per¬≠le¬≠chen an tech¬≠nesche F√§eg¬≠kee¬≠ten, musse Flug¬≠be¬≠glee¬≠der, esou den flot¬≠ten Aus¬≠drock vum Arlie Rus¬≠sel Hoch¬≠schild, also och Gefill¬≠saar¬≠becht lees¬≠ch¬≠ten. Si mus¬≠sen √ęmmer gutt gelaunt sinn. Si mus¬≠sen √ęmmer fein blei¬≠wen, och wa Clien¬≠ten ze ner¬≠ven, se agres¬≠s√©ie¬≠ren, se belei¬≠de¬≠gen, hinne sexuell Avanc√ę maachen. 

Fir¬≠waat huet d‚ÄėArlie Rus¬≠sell Hoch¬≠schild dat Gefill¬≠saar¬≠becht genannt ? Aus zwee ein¬≠fach verst√§nd¬≠lech Gr√ęnn. 

√Čisch¬≠tens well esou eng fr√ęnd¬≠le¬≠chen an oppen Attit√ľd ze hale keen Talent ass, dat een vu Gebuert un huet, m√§ eng F√§eg¬≠keet d√©i een untrai¬≠n√©iere muss, an d√©i oft och immens Ustren¬≠gung kascht.

An zwee¬≠tens, well d√©i Aart a Weis Gefiller ze benot¬≠zen, Gefiller och bei den Clien¬≠ten ze pro¬≠vo¬≠z√©ie¬≠ren an ze entre¬≠te¬≠n√©ie¬≠ren en Aspekt ass vun enger Lou¬≠naar¬≠becht. Nieft der phy¬≠ses¬≠cher Lees¬≠ch¬≠tung vum Kier¬≠per, an nieft den Lees¬≠ch¬≠tunge vun der Intel¬≠li¬≠genz trie¬≠den esou also och di emo¬≠tio¬≠nal Lees¬≠ch¬≠tun¬≠gen an dat kapi¬≠ta¬≠lis¬≠tes¬≠cht Pro¬≠duk¬≠tiouns¬≠ve¬≠rh√§lt¬≠nis eran. 

An nodeems d‚ÄėArlie Rus¬≠sell Hoch¬≠schild dat bei den Fluch¬≠be¬≠glee¬≠der gesinn hat, ass him selbst¬≠verst√§nd¬≠lech opge¬≠fall, dat d√©i emo¬≠tio¬≠nal Lees¬≠ch¬≠tun¬≠gen eigent¬≠lech immens w√§it ver¬≠breet sinn.

Am Indus¬≠trie¬≠ka¬≠pi¬≠ta¬≠lis¬≠mus, dee fir d‚Äė√©ischt am Detail vum Marx a vum Engels ana¬≠ly¬≠s√©iert gouf, waren et √ęmmer n√ęm¬≠men di kier¬≠per¬≠lech Lees¬≠ch¬≠tung, di kier¬≠per¬≠lech Kraaft d√©i den Aar¬≠bech¬≠ter an der Lou¬≠naar¬≠becht verkeeft.

Selbst¬≠verst√§nd¬≠lech haten si och schonn D√©ng¬≠scht¬≠lees¬≠ch¬≠tunge kannt, m√§ d√©i waren hin¬≠nen nach net esou rele¬≠vant, dat se wee¬≠sent¬≠lech zu den Pro¬≠duk¬≠tiouns¬≠lees¬≠ch¬≠tun¬≠gen dozou gezielt solle ginn. 

Am Indus¬≠trie¬≠ka¬≠pi¬≠ta¬≠lis¬≠mus inter¬≠ag√©iert den Aar¬≠bech¬≠ter haapts√§¬≠chlech mat sen¬≠gem Hand¬≠wierks¬≠ges¬≠chier, oder m√©i nach mat der Maschinn. 

An der post-indus¬≠triel¬≠ler Pro¬≠duk¬≠tioun, wou den D√©ng¬≠scht¬≠lees¬≠ch¬≠tungs¬≠sec¬≠teur zur Haapt¬≠pro¬≠duk¬≠tiouns¬≠kraaft g√ętt, huet den Aar¬≠bech¬≠ter net mat Maschin¬≠nen, m√§ mat anere Leit ze dinn. Obwuel dat sech mat der Elek¬≠tro¬≠ni¬≠kin¬≠dus¬≠trie och er√ęm ge√§n¬≠nert huet. M√§ bleiwe mer beim klas¬≠ses¬≠chen D√©ng¬≠scht¬≠lees¬≠ch¬≠tungs¬≠sec¬≠teur : hei ass et net d‚ÄėKierperkraft an Aus¬≠dauer, m√§ d‚ÄėW√ęssen an, jus¬≠te¬≠ment, d‚ÄėGestioun vun de Gefiller d√©i an de Vir¬≠der¬≠grond tr√ętt. 

Wat d‚ÄėArlie Rus¬≠sell Hoch¬≠schild also ent¬≠deckt hat, a wat nach kee virun hir esou kloer gesinn hat, ass dat am D√©ng¬≠scht¬≠lees¬≠ch¬≠tungs¬≠sec¬≠teur Emo¬≠tioun¬≠saar¬≠becht √ęmmer scho mat bedee¬≠legt war.

Vun hei aus, vun d√ęser klen¬≠ger Decou¬≠verte an der Aus¬≠bil¬≠dung vun de Flug¬≠be¬≠glee¬≠der g√ętt de Bl√©ck fr√§i op eng ganz nei Dimen¬≠sioun vum post-indus¬≠triel¬≠len Kapi¬≠ta¬≠lis¬≠mus : dat w√©i d√©i israe¬≠lesch Sozio¬≠lo¬≠gin Eva Illouz ‚Äěemo¬≠tio¬≠nale Kapi¬≠ta¬≠lis¬≠mus‚Äú genannt huet. D‚ÄėEva Illouz defi¬≠n√©iert dee folgendermoossen :

D‚ÄôBe¬≠g√©i¬≠gnung t√ęscht engers√§its dem Voka¬≠bul√§r vu de Psy¬≠cho¬≠lo¬≠gen an de Ser¬≠vi¬≠cer, d√©i vun hin¬≠nen uge¬≠buede ginn, an op der ane¬≠rer S√§it dem Besoin vum ¬ę Fir¬≠men¬≠ka¬≠pi¬≠ta¬≠lis¬≠mus ¬Ľ fir d‚ÄôSub¬≠jek¬≠ti¬≠vi¬≠t√©it vu sen¬≠gen Aar¬≠bech¬≠ter ze kon¬≠trol¬≠l√©ie¬≠ren, huet den emo¬≠tio¬≠nale Kapi¬≠ta¬≠lis¬≠mus ges¬≠chaaf. Emo¬≠tio¬≠nale Kapi¬≠ta¬≠lis¬≠mus ass en all¬≠ge¬≠menge Begr√ęff, deen et erlaabt d√©i ver¬≠schidde Pro¬≠zes¬≠ser ze bes¬≠chrei¬≠wen, duerch d√©i de Kapi¬≠ta¬≠lis¬≠mus an d‚ÄôE¬≠mo¬≠tiou¬≠nen z√ęsumme fonnt hunn an duerch d√©i d‚ÄôSub¬≠jek¬≠ti¬≠vi¬≠t√©it kana¬≠li¬≠s√©iert gouf, sou¬≠wuel an den orga¬≠ni¬≠sa¬≠to¬≠resche Struk¬≠ture vu Firme w√©i och um Maart vum Kon¬≠sum, ier se an di per¬≠s√©in¬≠lech Bez√©iun¬≠gen eran injek¬≠t√©iert goufen. 

(Illouz, E., & Ben¬≠ger Ala¬≠luf, Y. (2016). ‚ÄěLe capi¬≠ta¬≠lisme √©mo¬≠tion¬≠nel‚Äú. In A. Cor¬≠bin, J.-J. Cour¬≠tine, & G. Viga¬≠rel¬≠lo (Hrsg.), His¬≠toire des √©mo¬≠tions : Vol. 3. De la fin du XIXe si√®cle √† nos jours (S. 56‚Ää‚Äď‚Ää75). √Čdi¬≠tions du Seuil.)

Am z√§it¬≠gen√ęs¬≠sesche Kapi¬≠ta¬≠lis¬≠mus gou¬≠fen di sozial a pro¬≠fes¬≠sio¬≠nell Reseauen √ęmmer m√©i dicht, di hie¬≠rar¬≠chesch Struk¬≠ture m√©i kom¬≠plex an dem Usch√§in no m√©i demo¬≠kra¬≠tesch, an de Besoin vun der Orien¬≠t√©ie¬≠rung an d√ęser Kom¬≠plexi¬≠t√©it √ęmmer m√©i grouss. Dofir gouf et och √ęmmer m√©i wich¬≠teg d√©i aner Leit ze ent¬≠zif¬≠fe¬≠ren, ze w√ęsse wou een mat hin¬≠nen drun ass, hir Gefiller ze vers¬≠toen, an dat fir se rich¬≠teg an zum eene¬≠gen Avan¬≠tage ze benotzen.

Aus deene Bed√ľrf¬≠nis¬≠ser eraus ers¬≠tinn dann nei Bed√ľrf¬≠nis¬≠ser vun de emo¬≠tio¬≠na¬≠ler Ges¬≠tioun vun eis sel¬≠wer a vun dee¬≠nen aneren. 

Op Radio 100,7 lauschteren ‚Ķ ¬Ľ>